Dijital Dünyanın Yeni Para Birimi: Bitcoin 2

 bitcoin-logo

Bitcoin. Neresinden gireyim nasıl anlatayım bilemiyorum çok ayrıntılı ve uzun bir konu. Ama elimden geldiğince her ayrntısını anlatmaya çalışacağım. İçerik olarak kaynağı bol konu olduğu için fazlası ile alıntılama yapacağım. Öncelik ile tanımlayarak başlayalım.

Bitcoin;  (sembolü: ฿, kısaltma: BTC) herhangi bir merkez bankası, resmi kuruluş, vs. ile ilişiği olmayan elektronik bir para birimidir. Noktadan sonra 100-milyonuncu basamağa kadar birimlere ayrılabilir. Para oluşumu ve transfer işlemleri ağ üzerinde kollektif olarak gerçekleşir. Bitcoin ayrıca bu para biriminin oluşmasını sağlayan yazılımın da adıdır. Bitcoin ağı 3 Ocak 2009’da hayata geçti. Manifestonun yazarı Satoshi Nakamoto’dur fakat muhtemelen gerçek ismi değildir. Maksimum bitcoin sayısı 21 milyonla sınırlıdır.22 Temmuz 2013 tarihi itibariyle dolaşımdaki Bitcoin’lerin toplam değeri 1.2 milyar dolar seviyesindedir.  Yani anlayacağınız sanal üzerinde dijital rakamlar ile ifade edilen yeni bir para türü. Öncelikle gerçek dünyadaki ödeme sistemleri aracılığı ile bitcoin alıyor sonrasında bu sisteme dahil oluyorsunuz. Genel itibari ile Bitcoin sisteminde yer alan kişiler 3 ana basamak altında toplanıyor.

  • Bitcoin satın alarak sisteme dahil olan kişiler. Tıpkı döviz alır gibi alıp kullanıyorlar.
  • Bitcoin Madenciliği yapanlar.
  • Bitcoin ile ödeme kabul eden tüzel birimler.

Bitcoin Nasıl Çalışır?

Bitcoin, yapılan ödemelerin doğrulanması için açık anahtarlı şifreleme (asimetrik şifreleme), noktadan-noktaya ağ bağlantısı ve proof-of-work gibi teknolojiler kullanır. Bitcoinler ödemeyi yapan adresten alıcı adrese imzalanarak gönderilir. Her kullanıcı çok sayıda adrese sahip olabilir. Her işlemin ağa duyurulumu yapılır ve blok zincirinde yerini alır. Böylece eklenen bitcoinler birden fazla kere harcanamaz. Her bir işlem bir veya iki saat içinde, blok zincirini uzatmaya devam eden büyük işlem gücü tarafından o anda kilitlenmiş olur. Bitcoin bu teknolojileri kullanarak, herkesin kullanabileceği hızlı ve son derece güvenilir bir ödeme ağı sağlamaktadır. Bu blok sistemi kafaların karıştığı nokta oluyor. Somut olarak kafanızda bir sistem canlandırmak için aşağıdaki tabloya bakalım.

361px-Bitcoin_Transaction_Visual.svg

Bitcoin Blok sisteminin işleyişi.

Buyrun birde video izleyelim pekiştirmek için.

Cüzdan

Bitcoin cüzdanı yaklaşık olarak gerçek bir cüzdanın Bitcoin ağındaki karşılığıdır. Cüzdan aslında blok zincirindeki Bitcoin adreslerinizde yer alan Bitcoinlerinizi harcamaya yarayan gizli anahtarlarınızı saklar. Her Bitcoin cüzdanı tüm Bitcoin adreslerinizin toplam bakiyesini gösterir ve belli birine belli bir miktar ödemenizi sağlar, aynı gerçek bir cüzdan gibi.

Bakiyeler – blok zinciri

Blok zinciri tüm Bitcoin ağının dayandığı bir genel toplumsal işlem günlüğüdür. Tüm onaylanmış işlemler istisnasız blok zincirine dahil olur. Bu şekilde yeni işlemlerde harcanan bitcoinlerin harcayıcıya ait olduğundan emin olunur. Blok zincirinin bütünlüğü ve kronolojik sırası kriptografi ile desteklenir.

İşlemler – kişisel anahtarlar

İşlem, blok zincirine dahil edilen Bitcoin adresleri arasında değer aktarımıdır. Bitcoin cüzdanları her Bitcoin adresi için özel anahtar denilen bir parça gizli bilgiyi tutar. Özel anahtarlar işlemlerin adres sahibinden geldiğini matematiksel olarak kanıtlayarak imza atmaya yarar. Bu imza ayrıca işlem yapıldıktan sonra birinin işlemi değiştirmesini önler. Bütün işlemler sonraki dakikalarda kullanıcılar arasında madencilik denilen bir süreçle yayınlanır ve ağ tarafından doğrulanır.

İşleme – madencilik

Madencilik bekleyen işlemleri blok zincirine katarak onaylayan dağıtımlı fikirbirliği sistemidir. Blok zincirinde kronolojik sıra sağlar, ağın tarafsızlığını korur, ve farklı bilgisayarların sistemin durumunda uzlaşmasını sağlar. Onaylanmaları için işlemler ağ tarafından belirlenen çok sıkı kurallara uyan bir bloğa konurlar. Bu kurallar önceki blokların değiştirilmesini önler çünkü değiştirilirlerse bütün sonraki bloklar geçersiz kılınır. Madencilik ayrıca kimsenin kolayca ard arda yeni blokları blok zincirine eklemesini önleyerek rekabetli bir piyangonun eşdeğerini de yaratır. Bu şekilde kimse blok zincirine neyin dahil olup olmadığını kontrol edemez ve blok zincirinin kısımlarını değiştirip harcadıkları paralarını geri alamaz. Bitcoin madenciliği Bitcoin ağının işlemleri onaylaması amacıyla bilgisayarlara matematik işlemler yaptırmak ve güvenliği artırmak anlamına gelir. Yaptıkları işin ödülü olarak Bitcoin madencileri onayladıkları işlemlerin faturalarını ve yeni oluşturulan bitcoinleri toplayabilirler. Madencilik ödüllerin ne kadar hesap yapıldığıyla doğru orantılı olduğu özelleşmiş ve rekabetçi bir piyasadır. Bütün Bitcoin kullanıcıları madencilik yapmaz ve para kazanmanın kolay bir yolu değildir. Buradaki olay Eskiden CPU’lar artık yetersiz olduğu için GPU’lar ile yapılan bir yerden bir yere bit taşıma işi. Nasıl gerçek dünyada basılan paranın karşılığında altın rezervleri gösteriliyorsa bugün basılan Bitoin karşılığında bu sistemdeki makine sayısı gösteriliyor. Kullanılan GPU ile bağlantılı hash oranı var. Hash oranı Bitcoin ağının işlemci gücünün ölçme birimidir. Bitcoin ağı güvenlik amacıyla aşırı matematiksel işlemler yapmalıdır. Ağın 10 TH/s hash oranına varması saniyede 10 trilyon hesap yapabilmesi anlamına gelir. kafanızda bir karşılık bulması için 8800gt ekran kartı ile 20mhash/s yapabiliyor ve bu da ayda 3 dolar gibi bir getiri yapıyor. Yani hem nitelik isteyen hemde gayet zahmetli bir iş.

Peki korkulan ne ?

Bitcoin’in herhangi bir merkeze bağlı olmaması, arkasında da herhangi bir finans gücü olmayınca ona karşı olan güveni azaltıyor. Buda Bitcoin ile ilgili gelişmelerde , Bitcoin’in değerinin çok çabuk dalgalanmasına sebep oluyor. Bitcoin’e en çok şüphe ile yaklaşan kurumlar devletler oluyor. Anonim kimlikler ve bağımsızlık olunca kullanıma sunmak devletler açısında çok riskli. Çin’de kullanıma yasaklanan Bitcoin için Fransa’da vatandaşlara uyarı yapıldı riskler konusunda. Keza bu haberlerin ardında 1000 $ gibi bir meblağa ulaşan Bitcoin tekrar düşüşe geçti. Bunun yanında ABD gibi Bitcoin’i tanımaya çalışanlar ile Almanya gibi sadece kişisel kullanımlarda izin veren ülkeler de mevcut.

Neden Avantajlı ?

Bitcoin dijital bir para birimi olduğu için değeride dijitale bağlı. Sosyal etkileşim ne kadar fazla ise Bitcoin’in değeri de o paralellikte artış gösteriyor. Yukarıda anlattığım gibi yasaklayan devletler olduğu kadar Bitcoin ile ödeme kabul etmeye başlayan kuruluşlarda sayıca baya fazla. Mesela Virgin Galactic uzay uçuşları için Bitcoin kabul etmeye başladı. Burger Bear ise Bitcoin ile ödeme kabul eden ilk sokak satıcısı oldu.

Pazar payı şu an için 13,1 milyar doların üzerinde olan Bitcoin  bugün itibari ile MT.GOX üzerinden 1 BTC = 925 USD olarak işlem görüyor. Bitcoin değerlendirmelerinin yapıldığı birkaç havuz var.

Bitcoin işlem sayısı ise çok büyük bir hızla artıyor. Ocak 2009’da ilk işlemin gerçekleştiği Bitcoin’de Haziran 2013’e gelindiğinde toplam işlem adedi 19.756.629’a ulaşmış durumda. Ocak 2013’e göre bu neredeyse iki katı bir artış anlamına geliyor.

Bitcoin’lerin piyasaya sürülmesini açısından büyük önem taşıyan Bitcoin madenciliği ise bu finansal yapının arkasındaki ilginç bir dinamik. Şu ana kadar 11 milyon Bitcoin piyasaya sürüldü. Son 30 günde ise Bitcoin madenciliği ile piyasaya sürülen Bitcoin adedi 3.850. Toplam Bitcoin sayısının 21 milyonda kalacağı daha önceden söylenmişti ve her geçen dönem Bitcoin madenciliği daha zor hale geldiği için 2009’dan bu yana kadar piyasaya sürülen 11 milyon Bitcoin’in 21 milyona ulaşması çok daha uzun zaman alacak.

2009 yılından beri 3,3 milyon Bitcoin yazılımı indirildi, bunun büyük kısmını cüzdanlar oluşturuyor. 2013 yılında günlük ortalama işlem sayısı 28 ile 71 bin arasında değişiyor. Şu anda aralarında WordPress ve Reddit’in de bulunduğu 800’ün üzerinde işletme Bitcoin ile ödeme kabul ediyorlar. Bitcoin ile para değişimi yapmak için toplam 73 site bulunuyor, bunların en büyüğü ise bildiğiniz gibi MtGox.

Webrazzi’de yayımlanan Bitcoin ile alakalı 50 siteyi anlatan yazıya buradan, Bitcoin eko sistemini ve Bitcoin’in dünden bugüne gelişimini anlatan iki infografiğe buradan ve buradan ulaşabilirsiniz. Ayrıca İsmail Hakkı Polat‘ın Kapak Olsun TV’de Bitcoin’i anlattığı keyifli bir programı da aşağıya koyuyorum, bilgilenmek isteyenler izleyebilir.

Genel hatları ile Bitcoin bu. Kimilerine göre geleceğin ortak para birimi. Kimilerine göre sonu gelmeyecek olan büyük bir risk. Ama ne olursa olsun Bitcoin yada ileride doğacak inovatif benzerlerinin ekonomi sisteminde taşları yerinden oynatacağı bir gerçek. Sizde görüşlerinizi yorum olarak belirtirseniz yazıya ekleme fırsatım olabilir.

2 thoughts on “Dijital Dünyanın Yeni Para Birimi: Bitcoin

  1. Pingback: MtGox’un kapanışı Bitcoin için bir tehdit mi ? | Sosyal Medya Haber

  2. Pingback: MtGox’un kapanışı Bitcoin’i nasıl etkiler ? ← Osman KÖSE

Leave a Reply